Door de aard van de activiteiten van onderhanden projecten, vallen de datum waarop het project van start gaat en de datum waarop het project wordt voltooid, vaak in verschillende verslagperioden. Dit maakt de verwerking soms lastig. De komende twee blogs gaan over onderhanden projecten in de jaarrekening. In dit blog gaan we nader in op de verwerking en waardering van projectopbrengsten en -kosten. Het volgende blog gaat in op de presentatie van onderhanden projecten in de balans en in de winst-en-verliesrekening en de toelichtingsvereisten in de jaarrekening.

Wat is een onderhanden project?
Een onderhanden project is een project dat is overeengekomen met een derde, voor de constructie van een actief of combinatie van activa waarbij de uitvoering zich gewoonlijk uitstrekt over meer dan één verslagperiode. Wordt er niet gewerkt in opdracht van een derde dan betreft het project een onderhanden werk. De verslaggevingsregels voor een onderhanden werk zijn anders dan die van een onderhanden project. Voorbeelden van onderhanden projecten zijn de constructie van een brug, gebouw, weg, schip, tunnel of maatwerksoftware of de bouw van complexe installaties, apparatuur en systemen. Een onderhanden project bestaat uit het saldo van projectopbrengsten, projectkosten, toegerekende winst en verwerkte verliezen.

Uit welke componenten bestaan projectopbrengsten?
Projectopbrengsten bestaan uit:

  • contractueel overeengekomen opbrengsten; en
  • opbrengsten op grond van meer- en minderwerk, claims en vergoedingen, indien en voor zover het waarschijnlijk is dat de opbrengsten worden gerealiseerd en de opbrengsten betrouwbaar kunnen worden bepaald.

Het bepalen van projectopbrengsten wordt beïnvloed door onzekerheden die afhankelijk zijn van toekomstige gebeurtenissen. Schattingen worden herzien op het moment dat dergelijke gebeurtenissen zich voordoen en onzekerheden niet langer bestaan. Het totale bedrag van projectopbrengsten uit een project kan van periode tot periode verschillen. De rechtspersoon en de opdrachtgever kunnen bijvoorbeeld instemmen met meer- en minderwerk of claims waardoor de projectopbrengsten toenemen of afnemen in een periode die volgt op de periode waarin het contract aanvankelijk werd afgesloten.

Uit welke componenten bestaan projectkosten?
Projectkosten bestaan uit:

  • de direct op het project betrekking hebbende kosten, zoals personeelskosten voor werknemers direct werkzaam aan het project, constructiematerialen, afschrijving van installaties die bij de uitvoering van het project worden gebruikt etc.
  • de kosten die toerekenbaar zijn aan projectactiviteiten in het algemeen en toewijsbaar zijn aan het project, zoals verzekeringskosten, kosten van ontwerp en technische assistentie die geen rechtstreeks verband houden met een specifiek project en overheadkosten van projectactiviteiten (“opslag AK”).
  • andere kosten die contractueel aan de opdrachtgever kunnen worden toegerekend. Voorbeelden zijn beheerskosten en ontwikkelingskosten waarvoor de vergoeding in de voorwaarden van het contract is overeengekomen.

Op welke wijze dienen projectopbrengsten en -kosten verwerkt te worden?
Als het resultaat van een onderhanden project op betrouwbare wijze kan worden ingeschat, dienen de projectopbrengsten en -kosten te worden verwerkt als opbrengsten en kosten in de winst-en-verliesrekening naar rato van de verrichte prestaties per balansdatum (‘percentage of completion’). Deze methode geeft inzicht in de omvang van de verrichte prestaties en de financiële gevolgen ervan tijdens een periode en leidt tot verwerking van projectopbrengsten in de winst-en-verliesrekening in de perioden waarin het werk wordt uitgevoerd. Projectkosten worden gewoonlijk in de winst-en-verliesrekening verwerkt in de periode waarin het project waarmee ze verband houden is uitgevoerd.

Verwachte verliezen op het onderhanden project dienen onmiddellijk in de winst-en-verliesrekening als last te worden verwerkt.

Wanneer kan het resultaat van een project op betrouwbare wijze bepaald worden?
Om antwoord te kunnen geven op deze vraag is het van belang om onderscheid te maken tussen een aanneemcontract en een regiecontract.

Bij een aanneemcontract dient aan de volgende voorwaarden te worden voldaan om vast te stellen dat het resultaat van een onderhanden project op betrouwbare wijze kan worden ingeschat:

  • de totale projectopbrengsten kunnen op betrouwbare wijze worden bepaald;
  • het is waarschijnlijk dat de economische voordelen met betrekking tot het onderhanden project naar de rechtspersoon zullen toevloeien;
  • zowel de vereiste projectkosten om het onderhanden project af te maken als de mate waarin het onderhanden project per balansdatum is voltooid, kunnen op betrouwbare wijze worden bepaald; en
  • de aan het onderhanden project toe te rekenen projectkosten zijn duidelijk te onderscheiden en op betrouwbare wijze te bepalen, zodat de werkelijk bestede kosten vergeleken kunnen worden met de voorcalculatie of eerdere schattingen.

Bij een regiecontract dient aan de volgende voorwaarden te worden voldaan om vast te stellen dat het resultaat van een onderhanden project op betrouwbare wijze kan worden ingeschat:

  • het is waarschijnlijk dat de economische voordelen met betrekking tot het onderhanden project naar de rechtspersoon zullen toevloeien; en
  • de aan het onderhanden project toe te rekenen projectkosten, al dan niet verrekenbaar op basis van het contract, zijn duidelijk en op betrouwbare wijze te bepalen.

Hoe dient de mate waarin prestaties zijn verricht te worden bepaald?
De mate waarin prestaties van een onderhanden project zijn verricht, kan op verschillende wijzen worden bepaald. De rechtspersoon kiest die methode waarmee op betrouwbare wijze de mate waarin het onderhanden project is gerealiseerd, kan worden bepaald. Afhankelijk van de aard van het project kan dit plaatsvinden op basis van:

  • de tot de balansdatum gemaakte projectkosten in verhouding tot de geschatte totale projectkosten;
  • inspectie van het uitgevoerde deel van het project; of
  • de voltooiing van een fysiek onderscheidbaar projectonderdeel.

Wanneer is een rechtspersoon niet in staat om betrouwbare schattingen te maken?
Een rechtspersoon is in principe in staat om betrouwbare schattingen te maken als in het overeengekomen contract de volgende aspecten zijn opgenomen:

  • de afdwingbare rechten van elke partij met betrekking tot de te verlenen diensten, waaronder het te bouwen actief;
  • de vergoeding voor de prestaties; en
  • de wijze waarop vergoeding zal plaatsvinden en de betalingsvoorwaarden.

Wat te doen als het resultaat van een onderhanden project niet op betrouwbare wijze kan worden ingeschat?
Als het resultaat van een onderhanden project niet op betrouwbare wijze kan worden ingeschat dienen:

  • de opbrengsten alleen te worden verwerkt in de winst-en-verliesrekening tot het bedrag van de gemaakte projectkosten dat waarschijnlijk kan worden verhaald; en
  • de projectkosten te worden verwerkt in de winst-en-verliesrekening in de periode waarin ze zijn gemaakt.
  • verwachte verliezen op het onderhanden project dienen onmiddellijk in de winst-en-verliesrekening als last te worden verwerkt.

Let op: In twee situaties is het om praktische redenen toegestaan om de verantwoording van projectopbrengsten en -kosten op bovenstaande wijze te verantwoorden, ook al zijn de resultaten op de projecten wel op betrouwbare wijze vast te stellen. Deze verwerking is mogelijk als:

  • de looptijden van projecten overwegend korter zijn dan 12 maanden; of
  • sprake is van een gelijkmatige stroom van projecten van stabiele omvang; en waarvan de gereedkoming een patroon van regelmatige spreiding vertoont.

Het verantwoorden van opbrengsten tot het bedrag van de gemaakte projectkosten gedurende de looptijd van het project is alleen toegestaan indien dit geen materiële invloed heeft op het vermogen en het resultaat van de rechtspersoon.

Tot slot nog een paar passages die belangrijk zijn om te weten

  • De criteria voor de verwerking van projectopbrengsten en -kosten worden toegepast op het geheel van samenhangende projecten en contracten, als deze projecten en contracten zodanig verband met elkaar houden, dat ze niet goed te begrijpen zijn zonder ze in samenhang te beschouwen; dit kan ook inhouden dat sprake is van meerdere opdrachtgevers. Zo kan een rechtspersoon meerdere afzonderlijke contracten hebben afgesloten, die onderhandeld zijn als één project, waarbij de afzonderlijke contracten qua prijsstelling en winstmarge nauw met elkaar verbonden zijn en ze gelijktijdig of direct na elkaar worden uitgevoerd.
  • In de eerste fasen van een onderhanden project is het mogelijk dat het resultaat van het onderhanden project niet altijd op betrouwbare wijze kan worden ingeschat. Meestal is het wel waarschijnlijk dat de rechtspersoon de reeds gemaakte projectkosten kan realiseren. In dit geval worden slechts opbrengsten verwerkt in de winst-en-verliesrekening tot het bedrag van de projectkosten dat waarschijnlijk kan worden verhaald op de opdrachtgever. Indien het resultaat van het onderhanden project niet op betrouwbare wijze kan worden ingeschat, wordt geen winst toegerekend.
  • Indien het resultaat van een onderhanden project tijdens de uitvoering (nog) niet op betrouwbare wijze kan worden ingeschat kan blijken dat de totale projectkosten de totale projectopbrengsten overschrijden. De verwachte verliezen worden alsdan onmiddellijk in de winst-en-verliesrekening als last verwerkt.

In het volgende blog gaan we nader in op de presentatie van onderhanden projecten in de balans en in de winst-en-verliesrekening en de toelichtingsvereisten in de jaarrekening. Mocht u vragen hebben over onderhanden projecten in uw jaarrekening of over andere verslaggevingsonderwerpen, dan helpen wij u graag. Houd onze blogs in de gaten!

Volg ons op LinkedIn en check onze website voor vacatures!

www.theauditgeneration.nl