Kan een schattingswijziging ook een foutieve jaarrekening van vorig boekjaar betekenen? Uw accountant gaat deze vraag stellen en deze is in de praktijk vaak moeilijk te duiden. Met name de feitelijke gebeurtenissen na balansdatum geven in deze analyse een uitkomst om tot een verdedigbare casus te komen. Weet u niet meer wanneer sprake is van een schattingswijziging of op welke wijze een schattingswijze verwerkt dient te worden in uw jaarrekening, lees dan dit blog. In het vorige blog zijn we ingegaan op het begrip stelselwijziging en de verwerkingswijze hiervan in de jaarrekening.

Als gevolg van onzekerheden die inherent zijn aan de activiteiten van een rechtspersoon, kan de omvang van bepaalde jaarrekeningposten niet exact worden bepaald maar enkel worden bepaald door middel van een schatting. De omvang van de post wordt benaderd door middel van oordeelsvorming op basis van beschikbare informatie. Schattingen zijn bijvoorbeeld nodig bij het beoordelen van de inbaarheid van debiteuren of de incourantheid van voorraden, voor van het bepalen van de omvang van de voorziening van deze debiteuren en voorraden. Ook wordt de economische levensduur van af te schrijven (im)materiële vaste activa geschat. Het maken van redelijke schattingen is een belangrijk onderdeel van de totstandkoming van een jaarrekening.

Wanneer is sprake van een schattingswijziging?
Van een schattingswijziging is sprake als een eerdere schatting wordt herzien. Dit kan noodzakelijk zijn op grond van wijzigingen in de omstandigheden waarop de schatting is gebaseerd of het beschikbaar komen van nieuwe informatie inzake de te schatten grootheid. Onder een schattingswijziging wordt ook verstaan een wijziging in de schattingsmethode.

Zowel de wijziging van een afschrijvingspercentage per jaar (bijvoorbeeld bij de methode van afschrijving van een vast percentage van de verkrijgingsprijs) als de wijziging van de afschrijvingsmethode (bijvoorbeeld van een vast percentage van de verkrijgingsprijs naar een vast percentage van de boekwaarde) vallen onder de definitie van een schattingswijziging.

Let op: de aard van een schattingswijziging brengt mee dat deze niet voldoet aan de definities van een materiële fout.

Let op: In het geval dat een wijziging niet duidelijk aan te merken is als een schattingswijziging of een stelselwijziging, wordt de wijziging verwerkt als een schattingswijziging met een adequate toelichting.

Op welke wijze dient een schattingswijziging verantwoord te worden in de jaarrekening?
Het effect van een schattingswijziging dient te worden verwerkt in de winst-en-verliesrekening in:

  • de periode waarin de schattingswijziging plaatsvindt, als de wijziging alleen invloed heeft op die periode;
  • de periode waarin de schattingswijziging plaatsvindt en toekomstige perioden, als de wijziging van invloed is op deze (dat wil zeggen: de huidige en toekomstige) perioden.

Het effect met betrekking tot de huidige periode wordt verwerkt in de winst-en-verliesrekening van de huidige periode. Het eventuele effect op toekomstige perioden wordt verwerkt in de winst-en-verliesrekening van die toekomstige perioden.

Als een schattingswijziging op het moment van de wijziging enkel invloed heeft op posten in de balans (de schattingswijziging leidt slechts tot wijzigingen in activa en/of verplichtingen en/of een component van het eigen vermogen), moet deze wijziging  worden verwerkt in de periode waarin de wijziging heeft plaatsgevonden, door de boekwaarde te wijzigen van het desbetreffende actief, van de desbetreffende verplichting en/of van de desbetreffende component van het eigen vermogen. Een voorbeeld van een schattingswijziging die enkel invloed heeft op de posten in de balans is de aanpassing van de verkrijgingsprijs van een overgenomen partij, waarbij de goodwill geactiveerd is in de balans.

Dienen de vergelijkende cijfers ook aangepast te worden?
Het is niet toegestaan een schattingswijziging retrospectief (met terugwerkende kracht) te verwerken. Vergelijkende cijfers worden niet aangepast.

Welke informatie over de schattingswijziging dient in de toelichting opgenomen te worden?
Als een schattingswijziging van belang is voor de verslagperiode, moet de aard van de schattingswijziging en het kwantitatieve effect op de huidige periode worden toegelicht in de jaarrekening. Als dit kwantitatieve effect praktisch niet te bepalen is, moet dit in de toelichting worden vermeld.

Let op: In het geval dat kan worden verwacht dat een schattingswijziging belangrijke kwantitatieve invloed zal hebben op een of meer volgende boekjaren dient een cijfermatige indicatie van deze invloed gegeven te worden. Indien deze indicatie niet kan worden bepaald, moet dit in de toelichting worden vermeld. Middelgrote rechtspersonen zijn vrijgesteld van het geven van een cijfermatige indicatie van de invloed van de schattingswijziging op een of meer volgende boekjaren.

Mocht u vragen hebben over de verwerking van een schattingswijziging in uw jaarrekening of over andere verslaggevingsonderwerpen, dan helpen wij u graag. Houd onze blogs in de gaten!

Volg ons op LinkedIn en check onze coole site voor vacatures!